بررسی بهترین دانشگاه‌ها و آینده شغلی رشته مهندسی مکانیک

معرفی مشاغل مختلف و وضعیت بازار کار رشته مهندسی مکانیک

با توجه به اینکه دستگاه‌های مکانیکی، تقریبا در تمامی صنایع کاربرد دارند، این رشته دارای شاخه‌های بسیار متنوعی است. در این بخش می‌خواهیم در رابطه با عناوین شغلی مختلفی که مهندسین مکانیک می‌توانند در آن‌ها استخدام شوند، صحبت کنیم.

کارشناس مهندسی مکانیک

یکی از رایج‌ترین مشاغل در مهندسی مکانیک، این شغل است. این کارشناسان، وظایفی عمومی به عهده دارند و کار آن‌ها شامل طراحی، نصب و تعمیر قطعات مکانیکی در تمامی صنایع است. معمولا فارغ‌التحصیلان مقطع لیسانس این رشته می‌توانند به عنوان کارشناس مشغول به کار شوند.

کارشناس ارشد مهندسی مکانیک

این شغل نیز همانند شغل بالاست ولی تفاوت آن در سطح جایگاه شغلی است. معمولا یک کارشناس ارشد به کار چندین کارشناس نظارت دارد. کسی که در این جایگاه شغلی قرار می‌گیرد، دستگاه‌ها، تجهیزات و سیستم‌های مکانیکی و الکترونیکی را طراحی کرده، می‌سازد، تست می‌کند و بهبود می‌بخشد. این مهندسین از نرم‌افزار CADD برای طراحی ماشین‌های مکانیکی قوی مثل ژنراتورها، توربین‌ها و موتورها استفاده می‌کنند. این کارشناسان ارشد، در قالب یک تیم کار می‌کنند و به فرآیند ساخت، نظارت دارند. مدرک تحصیلی مورد نیاز برای تصاحب این شغل، مدرک کارشناسی ارشد مکانیک است. بازار کار هر دو شغل کارشناس و کارشناس ارشد این رشته از سال ۲۰۱۹ تا سال ۲۰۲۹، حدود چهار درصد رشد دارد که چیزی برابر با رشد میانگین تمامی مشاغل است.

کارشناس تکنولوژی ساخت و تکنسین ساخت

این دو شغل تفاوت چندانی با هم دیگر ندارد. هم کارشناس تکنولوژی ساخت و هم تکنسین ساخت، به عملکرد ماشین‌آلات خط تولید در کارخانه‌ها نظارت دارند. به علاوه، این کارشناسان و تکنسین‌ها، ماشین‌آلات خط تولید را طراحی هم می‌کنند. این دو شغل در صنایع مختلفی مثل خودروسازی، الکترونیک، ساخت کامپیوتر و موبایل، هوافضا، مهندسی پزشکی و … کاربرد دارند. ممکن است کارشناس تکنولوژی ساخت را اپراتور ساخت، اپراتور تولید یا مونتاژکار هم بنامند. بازار کار رشته مهندسی مکانیک ساخت و تولید از سال ۲۰۱۹ تا سال ۲۰۲۹، تنها یک درصد رشد دارد. دلیل این موضوع می‌تواند اتوماسیون بیشتر فرآیندهای تولید و استفاده‌ بیشتر از ربات‌ها و سنسورها در خطوط تولید باشد.

مطلب مرتبط: برای نوشتن رزومه مهندس مکانیک باید چه نکاتی را رعایت کنیم؟

کارشناس تعمیر و نگهداری

کارشناسان تعمیر و نگهداری بر عملکرد ماشین‌آلات صنعتی و خطوط تولید نظارت داشته و آن‌ها را طبق برنامه‌هایی از پیش تعیین شده، سرویس می‌کنند. به علاوه، هرگاه این ماشین‌آلات دچار مشکل شوند، کارشناس تعمیر و نگهداری باید آن‌ها را تعمیر کند. این مهندسین باید برنامه‌هایی زمانی برای سرویس منظم تأسیسات و ماشین‌آلات تنظیم کرده و مطابق با آن‌ها، دستگاه‌ها را سرویس کنند. به علاوه، این دستگاه‌ها باید به طور پیوسته تست شده و در صورت هرگونه ایرادی، بلافاصله تعمیر شوند. این شغل نیز از سال ۲۰۱۹ تا سال ۲۰۲۹، حدود چهار درصد رشد خواهد داشت.

مهندس مکانیک خودرو

این مهندسین در قالب تیم‌هایی، خودروها را طراحی کرده، می‌سازند و آزمایش می‌کنند. معمولا شرکت‌های خودروسازی فارغ‌التحصیلان این رشته را استخدام می‌کنند. کار یک مهندس مکانیک خودرو، طراحی خودروهای جدید برای توسعه، انجام تست‌‌های آزمایشگاهی و سنجش ایمنی، عیب‌یابی و رفع اشکال طراحی‌ها و ساخت خودروهاست. بازار کار رشته مهندسی مکانیک خودرو نیز از سال ۲۰۱۹ تا سال ۲۰۲۹، چهار درصد رشد خواهد داشت.

نقشه‌کش صنعتی

نقشه‌کش صنعتی کسی است که خطوط تولید را طراحی می‌کند. این افراد باید دانش کافی در رابطه با نحوه‌ عملکرد قطعات مکانیکی در خطوط تولید و ماشین آلات صنعتی را داشته باشند تا بتوانند نقشه‌‌های تأسیسات صنعتی را طراحی کنند. اطلاعات آماری دقیقی در رابطه با وضعیت بازار این شغل در دسترس نیست ولی به نظر می‌رسد که با افزایش نقش نرم‌افزارها و هوش مصنوعی در صنعت، بازار این شغل رو به ضعیف شدن باشد.

مهندس سیستم‌های سرمایشی، گرمایشی و تهویه‌ مطبوع

مهندس سیستم‌‌های سرمایشی، گرمایشی و تهویه‌ مطبوع (HVAC) کسی است که تأسیسات و دستگاه‌های HVAC مثل چیلرها، فن‌کویل‌ها، اسپلیت‌ها، رادیاتورها و … را طراحی کرده و می‌سازد. به علاوه، این مهندسین نقشه‌ سیستم‌ها HVAC در ساختمان‌های مسکونی، تجاری، اداری و سالن‌های صنعتی را طراحی کرده و آن را اجرا می‌نمایند. انتظار می‌رود که این شغل از سال ۲۰۱۹ تا سال ۲۰۲۰، حدود چهار درصد رشد داشته باشد.

مهندسی پزشکی

این شغل یکی از مهیج‌ترین شاخه‌های رشته‌ مکانیک است. دستگاه‌های مکانیکی در پزشکی و مراقبت از بیماران، کاربردهای خیلی زیادی دارند. به علاوه، ساخت خیلی از اندام‌های مصنوعی، نیازمند دانش و مهارت‌های این متخصصان است. به علاوه، این متخصصان باید پشتیبانی فنی از دستگاه‌های مکانیکی مورد استفاده در پزشکی را فرآهم بیاورند. هم شرکت‌های ساخت تجهیزات پزشکی و هم بیمارستان‌ها و مراکز بازپروری معلولین، نیاز به استخدام مهندس مکانیک پزشکی دارند. بازار کار مهندسی پزشکی نیز از سال ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۹، چهار درصد رشد خواهد داشت. این شغل، از پردرآمدترین مشاغل در بازار کار رشته مهندسی مکانیک می‌باشد.

مهندس هوافضا

این متخصصین، هواپیماها، فضاپیماها، پهپادها و ماهواره‌ها را طراحی، آزمایش و تعمیر کرده و آن‌ها را بهبود می‌بخشند. سازمان‌های هواپیمایی، فضایی، شرکت‌های ساخت پهپاد و ارگان‌های نظامی، مهندسین هوافضا را استخدام می‌کنند. بخش زیادی از کار این افراد، تحقیق و توسعه‌ هواپیماها، موشک‌ها، پهپادها، فضاپیماها و ماهواره‌ها است. پیشبینی می‌شود که این شغل، از سال ۲۰۱۹ تا سال ۲۰۲۹، حدود ۳ درصد رشد داشته باشد که کمی کمتر از میانگین رشد تمامی مشاغل است. این شغل نیز از پردرآمدترین مشاغل در حوزه‌ مکانیک است.

مهندس مکانیک سیالات

مهندسی مکانیک سیالات یک شغل بسیار تخصصی است که با سیستم‌های جا‌به‌جایی سیالات و سیستم‌های هیدرولیک ارتباط دارد. این متخصصین، باید سیستم‌های لوله‌کشی مناسب برای انتقال سیالات را با توجه به عواملی مثل فشار و ویسکوزیته‌ سیال و رفتار آن در حالت‌های مختلف، طراحی کنند. به علاوه، طراحی و ساخت سیستم‌های هیدرولیکی نیز بر عهده‌ مهندس مکانیک سیالات است. پالایشگاه‌ها، سکوهای استخراج نفت، شرکت‌های طراح خطوط انتقال گاز، نفت و آب و سازمان آب و فاضلاب از جمله رایج‌ترین سازمان‌های نیازمند استخدام مهندس مکانیک سیالات هستند. معمولا برای ورود به این حوزه، حداقل مدرک کارشناسی ارشد لازم است. اطلاعات دقیقی از بازار کار رشته مهندسی مکانیک سیالات در دسترس نیست.

کارشناس تحقیق و توسعه

تحقیق و توسعه در حوزه‌ مهندسی مکانیک، جایگاه ویژه‌ای دارد. پیش از ساخت هر محصولی که دارای عملکردهای مکانیکی باشد، نیاز به تحقیقات گسترده‌ای می‌باشد. طراحی محصول و توسعه‌ آن نیاز به تیمی از کارشناسان تحقیق و توسعه دارد. یکی از جایگاه‌های شغلی دارای جای پیشرفت زیاد برای فارغ‌التحصیلان مقطع لیسانس و فوق‌لیسانس مهندسی مکانیک، کارشناس تحقیق و توسعه است. این کارشناسان در حوزه‌های علمی و فناوری مثل سیستم‌های انرژی، بیومکانیک، میکروفلوئیدیک و مهندسی میکرو و نانو نیز فرصت‌های شغلی زیادی دارند.

درآمد فارغ‌التحصیلان رشته مهندسی مکانیک چقدر است؟

میزان درآمد فارغ‌التحصیلان مهندسی مکانیک به عوامل مختلفی مثل مقطع تحصیلی در بهترین دانشگاه برای رشته مهندسی مکانیک، سابقه‌ کاری و حوزه‌ تخصصی بستگی دارد. در ادامه، آماری از میانگین حقوق این فارغ‌التحصیلان بر اساس سابقه‌ کاری و سطح تحصیلات آورده شده است:

• فارغ‌التحصیلانی که یک سال از فراغت از تحصیل آن‌ها گذشته، به طور میانگین حدود ۳۰.۹ میلیون تومان درآمد دارند.
• این رقم برای افرادی با دو سال سابقه، به حدود ۳۳.۳ میلیون تومان می‌رسد.
• فارغ‌التحصیلانی با سه سال سابقه‌ کاری، میانگین حقوقی در حدود ۳۷.۵ میلیون تومان دریافت می‌کنند.
• این عدد برای افراد با چهار سال سابقه، به حدود ۳۸ میلیون تومان افزایش پیدا می‌کند.
• بر اساس مقطع تحصیلی نیز، دارندگان مدرک کارشناسی به طور میانگین حدود ۳۴ میلیون تومان، دارندگان کارشناسی ارشد حدود ۴۳.۵ میلیون تومان و دارندگان مدرک دکتری حدود ۶۴.۳ میلیون تومان درآمد دارند.

همان‌طور که از این آمار مشخص است، هم افزایش سابقه‌ کاری و هم ارتقای مقطع تحصیلی، تأثیر مستقیمی روی افزایش سطح درآمد فارغ‌التحصیلان این رشته دارد. به طور کلی، سطح درآمد این رشته در مقایسه با سایر رشته‌های مهندسی، در سطح متوسط رو به بالا قرار دارد.

آینده‌ بازار کار رشته مهندسی مکانیک

افزایش صنعتی شدن جهان و تغییر در نیازهای بشر به دستگاه‌های مکانیکی، همراه با پیشرفت علوم و فناوری، آینده‌ این شاخه‌ مهندسی را دگرگون خواهد کرد. با این حال، بعضی از شاخه‌ای این رشته، به آهستگی اهمیت خود را از دست می‌دهند پیشبینی می‌شود که بازار کار رشته مهندسی مکانیک از سال ۲۰۱۹ تا سال ۲۰۲۹، حدود ۳/۹ درصد رشد داشته باشد که اندکی کمتر از رشد میانگین همه‌ مشاغل است. در اینجا می‌خواهیم شاخه‌هایی را از این رشته به شما معرفی کنیم که در آینده، اهمیت زیادی خواهند داشت.

دستگاه‌ها و خودروهای الکتریکی

یکی از مهم‌ترین منابع مصرف سوخت‌های فسیلی و تولید گازهای گلخانه‌ای در دنیا، بخش حمل و نقل است. در نتیجه، نیاز به ساخت خودروها و دیگر دستگاه‌های الکتریکی، به شدت احساس می‌شود. با اینکه بازار کار رشته مهندسی مکانیک خودرو، رشد آهسته‌ای دارد، نیاز به ساخت خودروهای الکتریکی، به این رشد، شتاب خواهد بخشید. جایگزینی موتورهای احتراق داخلی با موتورهای الکتریکی نیازمند متخصصین مهندسی الکترونیک و مکانیک است.

مهندسی نانو

منظور از فناوری نانو، کار کردن با مواد در مقیاس نانومتری است. این حوزه که به سرعت در حال رشد است، یکی از بهترین فرصت‌ها برای متخصصان حوزه‌ مکانیک است. به نظر می‌رسد که در آینده‌ای نزدیک، مهندسین نانو روی ساخت دستگاه‌های مکانیکی و موتورها در مقیاس نانو کار می‌کنند. به عنوان مثال، نانودستگاه‌های مورد استفاده در پزشکی از جمله ابزارهایی هستند که در آینده، تولید خواهند شد.

بیومکاترونیک

یکی از حوزه‌های جدید رباتیک، بیومکاترونیک است که سرعت رشد بسیار زیادی دارد. هدف این رشته، شبیه‌سازی رباتیک اندام‌های بدن می‌باشد. این ربات‌ها می‌توانند در مهندسی پزشکی اهمیت بسیار زیادی داشته باشند. به علاوه، پژوهش‌های گسترده‌ای برای استفاده از بیومکاترونیک در صنایع نظامی در حال انجام است.

اهمیت ساخت و تولید در بازار کار رشته مهندسی مکانیک

ساخت و تولید حوزه‌ای است که هیچ وقت قدیمی نمی‌شود و پیوسته در حال رشد است. ساخت خطوط تولید دارای راندمان بالاتر و هزینه‌ کمتر یکی از نیازهای هر صنعتی است. با پیشرفت اتوماسیون و رباتیک، خطوط و ماشین‌آلات ساخت و تولید بهتری در آینده خواهیم داشت.

جمع‌بندی

با روند افزایش صنعتی شدن جهان و دگرگونی‌هایی که علم و فناوری در دنیا ما ایجاد کرده‌اند، نیاز به استخدام مهندسین مکانیک، حداقل در چند دهه‌ آینده، همواره بالا خواهد ماند. این حوزه شامل مشاغل مختلفی است که بازار کار بعضی از آن‌ها مثل بازار کار رشته مهندسی مکانیک ساخت و تولید، رشد چندان سریعی ندارند و بعضی دیگر مثل بازار کار مهندسی پزشکی، با سرعتی برابر با سرعت میانگین رشد تمامی مشاغل، در حال رشد کردن هستند. تفاوت‌های جنسیتی چندانی این حوزه دیده نمی‌شود و به طور کلی، می‌توان گفت که بازار کار مهندسی مکانیک برای خانم‌ها، چندان بد نیست. پیشبینی می‌شود که این گروه شغلی از سال ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۹، حدود ۳/۹ درصد رشد داشته باشد و مهم‌ترین ترندهای آن در آینده، خودروهای الکترونیکی، مهندسی نانو، بیومکاترونیک و مهندسی ساخت و تولید خواهند بود.