هرآنچه باید درباره دانشگاه اراک بدانید

دانشگاه اراک یکی از دانشگاه‌های دولتی و جامع استان مرکزی است که رشته‌های متنوعی را در حوزه‌های مهندسی، علوم پایه، علوم انسانی، کشاورزی، هنر و علوم ورزشی ارائه می‌کند. در این مقاله، موقعیت دانشگاه، پیشینه، دانشکده‌ها، رشته‌ها، ظرفیت پذیرش، بازار کار و امکانات دانشجویی آن را بررسی می‌کنیم. آمار و ارقام مقاله از جدیدترین گزارش انتخاب رشته جاب‌ویژن استخراج شده‌اند تا داوطلبان علاوه بر اطلاعات رسمی دانشگاه، تصویری مبتنی بر تجربه تحصیل و وضعیت شغلی فارغ‌التحصیلان داشته باشند.

دانشگاه اراک کجاست؟

دانشگاه اراک در شهر اراک، مرکز استان مرکزی، قرار دارد. نشانی رسمی پردیس اصلی دانشگاه «اراک، میدان بسیج، بلوار کربلا (پردیس سردشت)» است. قرارگرفتن پردیس در شهر اراک، برای داوطلبانی که از استان مرکزی یا شهرهای نزدیک می‌آیند، یک مزیت محسوب می‌شود. اراک از طریق جاده و راه‌آهن با تهران، قم، همدان، ملایر و شهرهای اطراف ارتباط دارد؛ بااین‌حال زمان و روش رفت‌وآمد از محل سکونت تا پردیس باید پیش از انتخاب رشته بررسی شود. دانشجوی غیربومی نیز باید در کنار فاصله شهر مبدأ تا اراک، دسترسی خوابگاه به دانشکده، ساعت فعالیت سرویس‌ها و هزینه رفت‌وآمد درون‌شهری را در نظر بگیرد.

موقعیت دانشگاه در شهری صنعتی برای دانشجویان فنی و مهندسی قابل توجه است. صنایع اراک می‌توانند زمینه بازدید، پروژه، کارآموزی و آشنایی با محیط کار را فراهم کنند؛ اما استفاده از این ظرفیت به همکاری گروه آموزشی و پیگیری دانشجو بستگی دارد و ضامن استخدام نیست.

تاریخچه و اعتبار دانشگاه

تاسیس دانشگاه اراک به سال ۱۳۵۰ بازمی‌گردد. براساس گاهنامه پنجاهمین سال تأسیس دانشگاه، مقدمات ایجاد یک مؤسسه آموزش عالی خصوصی در اراک با همکاری شماری از استادان دانشگاه تهران و دانشسرای عالی فراهم شد. این مرکز در مهر همان سال با نام «مدرسه عالی مرجان»، پذیرش ۴۸۰ دانشجو و چهار رشته فیزیک، شیمی، زیست‌شناسی و زبان و ادبیات فارسی فعالیت خود را در ساختمانی استیجاری آغاز کرد. در اواخر سال ۱۳۵۱، نام آن به «مدرسه عالی علوم اراک» تغییر کرد و این مرکز وابسته به دانشگاه تربیت معلم تهران شد؛ رشته ریاضی نیز در همین دوره به مجموعه رشته‌ها اضافه شد.

پس از دوره انقلاب فرهنگی و تغییرات مدیریتی، این مؤسسه در آذرماه سال ۱۳۶۸ استقلال یافت و با عنوان «دانشگاه تربیت معلم اراک» به فعالیت ادامه داد. در سال‌های بعد رشته‌های جدیدی در حوزه علوم تربیتی، الهیات، زبان، ادبیات و تربیت بدنی ارائه شدند و تحصیلات تکمیلی نیز توسعه پیدا کرد. سرانجام در سال ۱۳۷۵، با تصویب طرح جامع، نام دانشگاه تربیت معلم اراک به «دانشگاه اراک» تغییر یافت.

سابقه بیش از نیم‌قرن، دولتی و جامع‌بودن، تنوع دانشکده‌ها و حضور در شهر صنعتی اراک از نقاط قابل توجه این مرکز است. بااین‌حال، داوطلب باید ترکیب اعضای هیئت علمی، آزمایشگاه، برنامه آموزشی، فرصت پژوهش و ارتباط رشته هدف با بازار کار را بررسی کند. تجربه فارغ‌التحصیلان رشته‌های مختلف، برای نمونه گروه‌های ریاضی و انسانی، لزوماً یکسان نیست و بهتر است جداگانه بررسی شود.

معرفی دانشکده‌ها و رشته‌های دانشگاه در مقطع کارشناسی

رشته های دانشگاه اراک میان هشت دانشکده توزیع شده‌اند. فهرست زیر براساس ساختار فعلی اعلام‌شده در وب‌سایت رسمی دانشگاه تهیه شده است؛ بااین‌حال ارائه هر رشته در سال تحصیلی مشخص به مجوز و دفترچه همان دوره بستگی دارد و داوطلب باید دفترچه انتخاب رشته سازمان سنجش را مبنای نهایی قرار دهد.

دانشکده علوم پایه

دانشکده علوم پایه چهار گروه ریاضی، زیست‌شناسی، شیمی و فیزیک دارد و در مقطع کارشناسی با همین گروه‌ها و چند گرایش فعالیت می‌کند. رشته‌های این دانشکده برای علاقه‌مندان به مباحث بنیادی، فعالیت آزمایشگاهی، تحلیل علمی یا ادامه تحصیل مناسب‌اند.

دانشکده فنی و مهندسی

دانشکده فنی و مهندسی گروه‌های مهندسی برق، صنایع، کامپیوتر، شیمی، عمران، مکانیک، مواد و متالورژی و ساخت و تولید را دربر می‌گیرد. ارائه این رشته‌ها در کارشناسی و تناسب آن‌ها با ماهیت صنعتی شهر از ویژگی‌های دانشگاه است. چارت درسی، امکانات کارگاهی و فرصت کارآموزی هر گروه باید جداگانه بررسی شود.

دانشکده کشاورزی و محیط زیست

گروه‌های محیط زیست، گیاهان دارویی، باغبانی، آب، مکانیک بیوسیستم و علوم دامی در این دانشکده حضور دارند. مزرعه آموزشی و پژوهشی، باغ، گلخانه، دامپروری، کارگاه و آزمایشگاه نیز بخش عملی آموزش را پشتیبانی می‌کنند.

دانشکده علوم انسانی

گروه‌های الهیات، تاریخ، جامعه‌شناسی، روان‌شناسی، معارف اسلامی و علوم تربیتی زیرمجموعه این دانشکده‌اند. نام گروه آموزشی لزوماً به معنای پذیرش کارشناسی در هر سال نیست؛ وجود کدرشته باید در دفترچه همان دوره کنترل شود.

دانشکده علوم اداری و اقتصاد

در ساختار فعلی این دانشکده، گروه‌های اقتصاد، حقوق، مدیریت صنعتی، علوم سیاسی و حسابداری معرفی شده‌اند. این مجموعه در سال ۱۳۹۷ با سه رشته حقوق، علوم اقتصادی و مدیریت صنعتی تأسیس شد و اکنون صفحه رسمی آن پنج گروه را نمایش می‌دهد. گزارش جاب‌ویژن نیز برای اقتصاد، حقوق، مالی و حسابداری و مدیریت و کسب‌وکار اطلاعات حقوق و رتبه قبولی ارائه کرده است؛ موضوعی که مقایسه این مسیرها را برای داوطلبان گروه انسانی آسان‌تر می‌کند.

دانشکده ادبیات و زبان‌های خارجی

این دانشکده سه گروه زبان و ادبیات فارسی، انگلیسی و عربی دارد. علاقه به مطالعه، نگارش، آموزش، ترجمه یا پژوهش زبانی در انتخاب این رشته‌ها مهم است و ورود به بازار کار معمولاً به مهارت‌های تکمیلی نیاز دارد.

دانشکده هنر و دانشکده علوم ورزشی

دانشکده هنر سه رشته فرش، صنایع دستی و گرافیک یا ارتباط تصویری را در ساختار خود معرفی کرده است. در دانشکده علوم ورزشی نیز رشته کارشناسی علوم ورزشی ارائه می‌شود و گروه‌های تخصصی رفتار حرکتی و روان‌شناسی ورزشی، آسیب‌شناسی و فیزیولوژی ورزشی و مدیریت ورزشی و دروس عمومی در ساختار آن حضور دارند. این بخش از رشته های دانشگاه اراک برای داوطلبانی مناسب‌تر است که علاوه بر علاقه نظری، آمادگی فعالیت عملی، ساخت نمونه‌کار یا حضور در محیط‌های ورزشی را دارند.

محبوب‌ترین رشته‌های دانشگاه اراک

محبوبیت رشته را می‌توان با معیارهایی مانند میزان تقاضا، رتبه آخرین فرد پذیرفته‌شده، ظرفیت و گرایش داوطلبان سنجید؛ اما این معیارها کاملاً یکسان نیستند. گزارش جاب‌ویژن بازه رتبه آخرین قبولی برخی گروه‌های رشته‌ای را ارائه می‌کند و از این بازه می‌توان تنها به‌عنوان نشانه‌ای از رقابت پذیرش استفاده کرد، نه اثبات قطعی محبوبیت یا کیفیت یک رشته.

• کامپیوتر و فناوری اطلاعات: بازه آخرین رتبه قبولی منطقه یک در گزارش ۶۰۰۰ تا ۸۰۰۰ بوده است. در میان رشته‌های ریاضی درج‌شده، این بازه رقابتی‌تر از بسیاری از گزینه‌های مهندسی دیده می‌شود و با رشد مشاغل نرم‌افزاری و دیجیتال نیز هم‌جهت است.
• مهندسی مکانیک و مهندسی صنایع: بازه قبولی هر دو گروه ۱۲۰۰۰ تا ۱۴۰۰۰ گزارش شده است. مکانیک با ساختار صنعتی اراک پیوند بالقوه دارد و صنایع نیز برای داوطلبان علاقه‌مند به بهبود فرایند، برنامه‌ریزی و تحلیل سیستم‌ها جذاب است.
• روان‌شناسی: در میان رشته‌های انسانی بررسی‌شده، بازه ۱۰۰۰ تا ۱۵۰۰ برای آخرین قبولی ثبت شده است. این عدد از رقابت بالاتر پذیرش در مقایسه با دیگر گزینه‌های انسانی جدول خبر می‌دهد، اما ورود حرفه‌ای به بعضی مشاغل روان‌شناسی به ادامه تحصیل و دریافت مجوزهای مربوط وابسته است.
• حقوق، علوم تربیتی و مالی و حسابداری: برای هر سه حوزه بازه ۲۰۰۰ تا ۳۰۰۰ درج شده است. این رشته‌ها مسیرهای شغلی متفاوتی دارند و انتخاب میان آن‌ها باید براساس توانایی فرد در مطالعه متون، آموزش، تحلیل عددی یا فعالیت حرفه‌ای انجام شود.

در مجموع، کامپیوتر در گروه ریاضی و روان‌شناسی در گروه انسانی نشانه‌های رقابت بیشتری دارند. بااین‌حال، انتخاب یکی از رشته های دانشگاه اراک صرفاً به دلیل محبوبیت عمومی تصمیم مطمئنی نیست؛ علاقه، توانایی، برنامه ادامه تحصیل و مهارت‌های قابل ارائه به کارفرما باید هم‌زمان بررسی شوند.

ظرفیت پذیرش رشته‌ها

ظرفیت پذیرش نشان می‌دهد در مجموعه رشته‌های هر گروه چه تعداد صندلی وجود دارد، اما به‌تنهایی میزان دشواری قبولی را مشخص نمی‌کند. تعداد داوطلبان، سهمیه‌ها، دوره روزانه یا نوبت دوم، محل کدرشته و انتخاب‌های داوطلبان نیز بر نتیجه اثر دارند. داده‌های گزارش جاب‌ویژن برای دانشگاه اراک ظرفیت ۵۱۲ نفر را در گروه ریاضی و ۴۶۷ نفر را در گروه انسانی نشان می‌دهد؛ در نتیجه مجموع ظرفیت دو گروه بررسی‌شده ۹۷۹ نفر بوده است.

اختلاف ظرفیت دو گروه فقط ۴۵ نفر است، اما شاخص‌های تجربه تحصیل و اشتغال آن‌ها تفاوت دارد. رضایت کلی گروه ریاضی ۳.۳۳ از ۵ و گروه انسانی ۳.۱۰ از ۵ ثبت شده است. این اعداد میانگین چند رشته‌اند و نباید به یک رشته مشخص تعمیم داده شوند. همچنین نرخ اشتغال مرتبط نشان می‌دهد چه سهمی از فارغ‌التحصیلان شاغل در کاری مرتبط با رشته تحصیلی فعالیت کرده‌اند؛ این شاخص با نرخ اشتغال کلی یا تضمین استخدام تفاوت دارد.

گزارش برای آخرین رتبه قبولی منطقه یک نیز بازه کلی ۱۲۰۰۰ تا ۱۴۰۰۰ را در گروه ریاضی و ۲۰۰۰ تا ۳۰۰۰ را در گروه انسانی ثبت کرده است. بااین‌حال، رتبه‌های تفکیکی رشته‌ها دامنه متفاوتی دارند و اعداد یک دوره نباید به سال‌های بعد تعمیم قطعی داده شوند. ظرفیت و رتبه قبولی ممکن است با دفترچه‌های جدید تغییر کند؛ بنابراین داوطلب باید ابتدا کدرشته‌های فعال و ظرفیت رسمی همان سال را از دفترچه سازمان سنجش استخراج کند و سپس داده‌های تاریخی را برای تنظیم ترتیب انتخاب‌ها به کار ببرد.

کدام رشته‌های دانشگاه اراک بازار کار بهتری دارند؟

براساس گزارش جاب‌ویژن، مهندسی مکانیک در میان رشته‌های بررسی‌شده دانشگاه اراک بالاترین میانگین حقوق را دارد و پس از آن مواد و متالورژی، برق، مهندسی شیمی و پلیمر و کامپیوتر قرار می‌گیرند. بااین‌حال، تعداد فرصت‌ها، تناسب شغل، سابقه، مهارت، صنعت و شهر محل کار نیز مهم‌اند.

رشته‌های مهندسی با میانگین حقوق بالاتر

مکانیک با میانگین ۳۵.۳ میلیون تومان در صدر جدول است. محیط صنعتی اراک می‌تواند فرصت آشنایی با تولید، نگهداری، طراحی و تجهیزات را ایجاد کند. مواد و متالورژی با ۳۲.۸، برق با ۳۲.۲ و مهندسی شیمی و پلیمر با ۳۲.۱ میلیون تومان در رده‌های بعدی‌اند. این مبالغ حقوق قطعی تازه‌کاران نیستند.

کامپیوتر، صنایع و عمران

کامپیوتر و فناوری اطلاعات با میانگین ۳۱.۹ میلیون تومان قابل توجه است؛ به‌ویژه برای دانشجویی که برنامه‌نویسی یا سایر مهارت‌های عملی را یاد می‌گیرد. عمران و معماری ۳۱.۴ و مهندسی صنایع ۳۱.۱ میلیون تومان ثبت شده‌اند. نرم‌افزار تخصصی، کارآموزی و نمونه پروژه می‌تواند فاصله مدرک تا اشتغال را کمتر کند.

رشته‌های انسانی

در گروه انسانی، مالی و حسابداری با ۲۹.۰ و مدیریت و کسب‌وکار با ۲۸.۳ میلیون تومان بالاتر از سایر رشته‌های جدول قرار گرفته‌اند. در حقوق، موفقیت به آزمون‌ها و تجربه وابسته است؛ در روان‌شناسی و بعضی شاخه‌های آموزشی نیز ادامه تحصیل یا مجوز حرفه‌ای برای برخی موقعیت‌ها ضرورت دارد.

نرخ اشتغال مرتبط گروه ریاضی ۵۹ درصد و گروه انسانی ۴۳ درصد است. این شاخص در ریاضی وضعیت بهتری را نشان می‌دهد، اما به تفکیک رشته‌های جدول حقوق ارائه نشده است. بازار کار فردی به تقاضا، مهارت، تجربه و علاقه نیز وابسته خواهد بود.

امکانات آموزشی و رفاهی

دانشگاه اراک مجموعه‌ای از امکانات آموزشی، پژوهشی، خوابگاهی، ورزشی و خدمات دانشجویی دارد. بااین‌حال، وجود یک خدمت در دانشگاه به معنای دسترسی یکسان همه دانشجویان یا تخصیص قطعی آن نیست. داوطلبان غیربومی باید وضعیت خوابگاه و دانشجویان هر رشته نیز باید تجهیزات تخصصی گروه خود را پیش از ثبت انتخاب نهایی بررسی کنند.

کتابخانه، آزمایشگاه و فضای آموزشی

کتابخانه مرکزی، کتابخانه دیجیتال و سامانه جست‌وجوی منابع چاپی از خدمات آموزشی‌اند. وب‌سایت کتابخانه از دسترسی به متن رساله‌ها و بارگذاری اطلاعات بیش از ۳۰۰۰ رساله خبر داده است. دانشگاه آزمایشگاه مرکزی و آزمایشگاه تحقیقاتی ایزوتوپ‌های پایدار نیز دارد. دانشکده کشاورزی از مزرعه، باغ، گلخانه و آزمایشگاه استفاده می‌کند و گروه مکانیک بیش از ۱۰ آزمایشگاه تخصصی و کارگاه را معرفی کرده است.

خوابگاه‌های دانشجویی

اداره خوابگاه‌ها فهرست‌های جداگانه‌ای برای خوابگاه‌های دولتی دخترانه، پسرانه و غیردولتی دارد. نام‌های امیرکبیر، الزهرا، ۱۵ خرداد و شهید فخری‌زاده نیز در منابع رسمی دیده می‌شوند. برای خوابگاه امیرکبیر گرمایش، سرمایش و اتاق مطالعه ذکر شده است. ظرفیت، اولویت، اجاره و تعداد نفرات اتاق متغیر است و اطلاعیه همان نیمسال ملاک خواهد بود.

تغذیه، سلامت و مشاوره

اتوماسیون تغذیه، اداره رفاه، مرکز مشاوره و سبک زندگی و اداره سلامت در ساختار خدمات دانشجویی حضور دارند. افتتاح دفتر مشاوره در پردیس سردشت و اتاق‌های مشاوره خوابگاهی نیز گزارش شده است. ساعت خدمت و شیوه نوبت‌گیری باید از واحد مربوط استعلام شود.

امکانات ورزشی و فعالیت دانشجویی

دانشگاه دارای دانشکده و آزمایشگاه علوم ورزشی، پژوهشکده مطالعات کاربردی علوم ورزشی و استخر است. مرکز تندرستی و مشاوره ورزشی نیز برای پایش سلامت راه‌اندازی شده است. انجمن‌های علمی می‌توانند بستری برای کارگاه، مسابقه، بازدید و تجربه تیمی باشند.

در ارزیابی فارغ‌التحصیلان، رضایت از استادان برای گروه ریاضی ۳.۴۵ و برای گروه انسانی ۳.۴۰ از ۵ ثبت شده است. کیفیت دروس نیز به‌ترتیب ۳.۰۹ و ۳.۱۰ بوده است. امتیاز شبکه‌سازی برای ورود به بازار کار در گروه ریاضی ۲.۳۸ و در گروه انسانی ۲.۵۷ گزارش شده و رضایت از امکانات رفاهی نیز به‌ترتیب ۲.۴۷ و ۲.۷۷ بوده است. این نتایج نشان می‌دهد وجود زیرساخت‌ها لزوماً به معنای رضایت بالا از همه آن‌ها نیست و تجربه استفاده دانشجویان نیز باید در تصمیم‌گیری دیده شود.

مزایا و چالش‌های تحصیل در دانشگاه اراک

تحصیل در دانشگاه اراک برای برخی داوطلبان انتخابی منطقی است، اما مزایا و محدودیت‌های آن باید در کنار رشته و شرایط شخصی سنجیده شوند. مهم‌ترین موارد را می‌توان چنین جمع‌بندی کرد:

• تنوع آموزشی: وجود هشت دانشکده و طیف گسترده‌ای از رشته‌های مهندسی، پایه، انسانی، کشاورزی، هنر و ورزش امکان انتخاب‌های متنوعی را فراهم می‌کند.
• حضور در شهر صنعتی: دانشجویان فنی و برخی رشته‌های مدیریتی می‌توانند از ظرفیت بالقوه صنایع اراک برای بازدید، پروژه و کارآموزی استفاده کنند؛ البته میزان دسترسی به این فرصت‌ها ثابت و تضمین‌شده نیست.
• سابقه دانشگاه: شروع فعالیت از سال ۱۳۵۰ و توسعه تدریجی دانشکده‌ها، پشتوانه‌ای تاریخی برای این دانشگاه دولتی ایجاد کرده است.
• امکانات متنوع: کتابخانه، آزمایشگاه‌ها، مزرعه آموزشی، خوابگاه، خدمات مشاوره و فضاهای ورزشی اجزای اصلی زیرساخت دانشجویی‌اند.
• تفاوت تجربه میان گروه‌ها: رضایت کلی و اشتغال مرتبط در گروه ریاضی بالاتر از انسانی ثبت شده است؛ بنابراین نباید ارزیابی یک گروه را به همه رشته های دانشگاه اراک تعمیم داد.
• رضایت رفاهی متوسط: امتیازهای ۲.۴۷ و ۲.۷۷ از ۵ نشان می‌دهند امکانات رفاهی از نگاه پاسخ‌دهندگان جای بهبود داشته‌اند. داوطلب غیربومی بهتر است درباره خوابگاه، غذا و رفت‌وآمد پرس‌وجوی دقیق‌تری انجام دهد.
• شبکه‌سازی محدودتر: امتیاز شبکه‌سازی برای ورود به بازار کار در هر دو گروه کمتر از ۳ بوده است. دانشجو احتمالاً باید با کارآموزی، انجمن علمی، پروژه واقعی و ارتباط حرفه‌ای، بخشی از این فاصله را شخصاً جبران کند.
• ضرورت بررسی سالانه: رشته‌های فعال، ظرفیت‌ها و شرایط خوابگاه ممکن است تغییر کنند و تکیه بر اطلاعات سال‌های گذشته بدون کنترل دفترچه جدید، ریسک انتخاب را افزایش می‌دهد.

آیا دانشگاه اراک برای شما مناسب است؟

دانشگاه اراک برای داوطلبی مناسب‌تر است که به دنبال تحصیل در یک دانشگاه دولتی جامع در استان مرکزی است، رشته موردنظرش در دانشکده‌ای فعال ارائه می‌شود و موقعیت شهر اراک با برنامه زندگی او سازگاری دارد. این انتخاب برای علاقه‌مندان به رشته‌های مهندسی می‌تواند به دلیل تنوع گروه‌ها و حضور در یک محیط صنعتی جذاب باشد. داوطلبان علوم پایه، کشاورزی، انسانی، هنر و ورزش نیز باید امکانات تخصصی همان دانشکده را بررسی کنند، نه اینکه فقط نام کلی دانشگاه را معیار قرار دهند.

پیش از تصمیم نهایی، چهار پرسش را پاسخ دهید: آیا محتوای دروس رشته با علاقه و توانایی شما هماهنگ است؟ آیا رتبه شما با بازه قبولی و ظرفیت سال جاری تناسب دارد؟ آیا از نظر اسکان و رفت‌وآمد مشکلی نخواهید داشت؟ و آیا برای ساخت مهارت، کارآموزی و شبکه حرفه‌ای خارج از کلاس برنامه دارید؟ اگر پاسخ‌ها مثبت باشند، این دانشگاه می‌تواند انتخاب مناسبی در فهرست شما باشد.

برای مقایسه رشته های دانشگاه اراک نیز میانگین حقوق را تنها معیار قرار ندهید. نرخ اشتغال مرتبط، نیاز به ادامه تحصیل یا مجوز، کیفیت امکانات گروه، علاقه شخصی و امکان ساخت سابقه عملی را کنار هم بگذارید. سپس انتخاب‌ها را از مطلوب‌ترین گزینه، نه صرفاً محتمل‌ترین قبولی، مرتب کنید و در پایان ظرفیت‌ها و کدرشته‌ها را با دفترچه رسمی همان سال تطبیق دهید.